Strukturalne zmiany gospodarki kapitalizmu

Kapitalizm państwowo-monopolistyczny (wymiennie nazywany współczesnym) kształtował się już w poprzednim stadium, t j. stadium kapitalizmu monopolistycznego. Początki tego kształtowania sięgają lat trzydziestych naszego wieku. Mimo wszystkich sprzeczności związanych ze zmonopolizowaniem gospodarki siły wytwórcze, dzięki postępowi technicznemu, nadal się rozwijały. Powstały wielkie zakłady (giganty przemysłowe) mogące produkować na masową skalę i wraz z tym wielkie przedsiębiorstwa-giganty, mające ze swej istoty charakter monopoli. Jednocześnie gwałtownie rozszerzał się proces monopolizacji, który wzmagał tendencje do ograniczania siły nabywczej ludzi pracy oraz ograniczania efektywnego popytu (produkcyjnego i konsumpcyjnego) nie zmonopolizowanych przedsiębiorców i drobnych producentów (rzemieślników, chłopów, kupców itd.), co nasiliło tendencję do ograniczania inwestycji. Wywołał też zjawisko spadkowej tendencji stopy zysku monopoli, które na zasadzie sprzężenia zwrotnego również potęgowało tendencję do ograniczania siły nabywczej i inwestycji. Były to trzy główne czynniki, które sprawiły, że tendencje stagnacyjne wzięły wtedy górę, że stały się silniejsze od tendencji wzrostu gospodarczego.

Comments are closed.

  • Stopa inwestycji

    Stwierdzając, że w dekadzie 1960-—1970 stopa inwestycji w większej części krajów nie wykazywała tendencji do wzrostu, można wskazać, że było to skutkiem stopniowego wygasania głównych czynników jej wzrostu. Dotyczyło to zwłaszcza wygaśnięcia strukturalnych zmian w podziale dochodu narodowego na rzecz świata pracy oraz wygasania tendencji do wzrostu udziału gospodarki państwowej w tym dochodzie. Stopa inwestycji …Read More »
  • Wzrost znaczenia militaryzmu

    Wzrost znaczenia militaryzmu we wszystkich krajach imperialistycznych miał doniosłe następstwa ekonomiczne. Sprzyjał rozwojowi monopoli związanych bezpośrednio bądź pośrednio z produkcją zbrojeniową. Były one wysoce zainteresowane w rozwijaniu tej produkcji, gdyż zamówienia państwowe przynosiły z reguły najwyższe zyski. Co równie ważne, forsowanie produkcji zbrojeniowej zapewniało absorpcję znacznej części nadwyżki ekonomicznej. obowiązywało to w znacznej mierze trudności …Read More »
  • Współczesny kapitalizm

    Mechanizm funkcjonowania kapitalizmu współczesnego, w porównaniu z mechanizmem stadium kapitalizmu monopolistycznego, wykazuje trzy podstawowe różnice. W skład jego elementów weszła gospodarka państwowa wraz z rozwiniętym zespołem środków interwencjonizmu państwowego. Uległy jakościowej modyfikacji elementy mechanizmu funkcjonowania monopoli. Wysoko zorganizowany świat pracy stał się przeciwważną siłą w stosunku do zmonopolizowanego kapitału. Wskutek tych trzech przyczyn całokształt mechanizmu …Read More »